Xuất khẩu cá tra dự báo đạt gần 2,2 tỷ USD

Theo Phó Tổng thư ký VASEP, thị trường  thành công cho ngành cá tra năm 2025 là Brazil, với mức tăng trưởng 35% (chiếm thị phần 8% trong năm 2025).

Trung Quốc là thị trường trụ đỡ của ngành cá tra nhưng tăng trưởng không như kỳ với (với thị phần khoảng 27%, tăng khoảng 2,3%). Thị trường CPTPP (thuộc 11 quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương) - điểm sáng của ngành cá tra Việt Nam với thị phần 17% (đạt 340 triệu USD, tăng 37%) và điểm sáng của khối này là tăng trưởng của Mexico, Malaysia, Nhật Bản.

Hoa Kỳ chiếm thị phần 15% (giảm 3,3%), mức giảm từ thuế đối ứng 20%. Châu Âu (EU) chiếm thị phần khoảng 8% (mức duy trì khoảng trong 3 năm qua).

Các thị trường khác như: Thái Lan, Ai Cập tăng, Nhật Bản... là những thị trường tiềm năng cho xuất khẩu cá tra Việt Nam trong tương lai.

Thông tin về cơ cấu sản phẩm cá tra năm 2025, bà Tô Thị Tường Lan cho biết, cá tra phi lê đông lạnh vẫn là mặt hàng chiếm tỷ trọng cao nhất, với giá trị 1,5-1,6 tỷ USD, chiếm khoảng 98% cơ cấu. Đối với cá tra chế biến, mặc dù tăng từ 13 -19% nhưng chiếm tỷ trọng tương đối nhỏ (khoảng 2,4% tổng kim ngạch). Cá tra đông lạnh, cá khô nguyên con đạt 315 - 348 triệu USD.

Trên cơ cấu sản phẩm cá tra, đại diện VASEP nhận định, tiềm năng mở ra cho sản phẩm giá trị gia tăng cá tra trong những năm tới rất lớn.

Nhận diện các rào cản kỹ thuật, thách thức cho những thị trường mới, thị trường chính trong năm 2026, theo bà Tô Thị Tường Lan đánh giá thị trường Hoa Kỳ nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Việt Nam do chính sách chống phá giá của Hiệp hội cá tra Hoa Kỳ đề ra.

Đối với thị trường Trung Quốc, truyền thông thiếu tích cực về cá tra Việt Nam là một trong những nguy cơ với ngành hàng cá tra nước ta. Thị trường EU, có cơ hội hưởng lợi từ đứt gãy chuỗi cung ứng cá tra sắp tới để tăng thị phần từ 8% - 10% như kế hoạch đặt ra.

Năm 2026 được dự báo thế giới thắt chặt nguồn cung cá thị trắng (trong đó có cá tra) được khai thác trên toàn cầu. Với xu hướng này, tổng thể khai thác tự nhiên toàn cầu dự kiến trên 6,5 triệu tấn (giảm 145.000 tấn so với năm 2025).

Trước áp lực chuyển đổi của thị trường châu Âu về nguồn cung, sự phân hóa về giá cá thịt trắng cao cấp, buộc các nhà cung cấp sẽ tìm nguồn cung thay thế có mức giá ổn định và bền vững hơn. Theo bà Tô Thị Tường Lan những yếu tố trên sẽ là cơ hội cho cá tra Việt Nam trong năm 2026.

Mặc dù thị trường EU được dự báo có nhiều tiềm năng nhưng cũng đi kèm với thách thức: Yêu cầu về trách nhiệm rất cao, không hạ thấp tiêu chuẩn; các quy định về bền vững, truy xuất, giảm phát thải là những điều kiện tiên quyết cho bất kỳ sản phẩm thay thế nào.

Do đó, nếu như doanh nghiệp nào tận dụng được những cơ hội này và làm tốt thì doanh nghiệp sẽ dành được thị phần tốt cá tra những năm tới. Để làm được điều này, Việt Nam cần đẩy mạnh truyền thông và thông điệp đưa đến với thị trường EU là giải pháp để ngành cá tra bền vững với giá hợp lý.

Trước bối cảnh dự báo khan hiếm nguồn hàng cá thịt trắng trong năm tới, theo Phó Tổng thư ký VASEP thì cá tra là nguồn thay thế, lựa chọn tối ưu cho phân khúc sản phẩm giá trị tương đương. Việt Nam có lợi thế về EVFTA so với các nguồn cung khác không có EVFTA với EU. Và đặc biệt, ngành nuôi trồng cá tra có khả năng điều phối nguồn cung dựa vào diễn biến thị trường giúp đối tác yên tâm về tính ổn định chuỗi cung ứng.

"Tuy nhiên, thách thức của châu Âu là tiêu chuẩn ngày càng khắt khe, yêu cầu tiêu chẩu ESG (môi trường, xã hội, quản trị)", đại diện VASEP nhận định.

Dựa trên diễn biến năm 2025 và tình hình khan hiếm cá thịt trắng năm 2026, bà Tô Thị Tường Lan dự báo kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2026 của Việt Nam ước đạt khoảng 2,3 tỷ USD (tăng 5% so với năm 2025).

Từ những dự báo trên, đại diện VASEP khuyến nghị các doanh nghiệp, nhà điều hành vĩ mô nên theo dõi sát diễn biến hạn ngạch khai thác toàn cầu để điều chỉnh kế hoạch thả nuôi và giá bán phù hợp. Củng cố và hoàn thiện các chứng nhận bền vững (ASC,BAP...) để sẵn sàng đáp ứng nhu cầu thị năm 2026. Tối ưu hoá chi phí sản xuất và logistics để duy trì lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh lạm phát thực phẩm. Gia tăng các sản phẩm tẩm bột, các sản phẩm nấu liền, sản phẩm cắt khúc cho phân khúc bán lẻ, dịch vụ thực phẩm.

Ngoài việc VASEP sẽ triển khai chiến dịch truyền thông tại Trung Quốc và châu Âu, bà Tô Thị Tường Lan cũng lưu ý các doanh nghiệp chủ động làm việc với các đối tác luật rà soát để có hồ sơ chuẩn bị kỹ lưỡng nhất cho phòng vệ thương mại tại thị trường Hoa Kỳ. Tối ưu chi phí sản xuất (thức ăn, con giống); đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào những thị trường chính (Hoa Kỳ, Trung Quốc...). Cùng đó, các doanh nghiệp nên tận dụng các lợi ích từ các hiệp định thương mại đem lại cho doanh nghiệp (đặc biệt CPTPP, EVFTA).

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến khẳng định ngành hàng cá tra đã trở thành một ngành sản xuất hàng hóa quy mô lớn, sức xuất khẩu mạnh mẽ dù mới hình thành chưa đầy 35 năm.

Ngành hàng cá tra là một trong những trụ cột quan trọng giúp ngành thủy sản đạt được những con số tăng trưởng ấn tượng trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động.

Diện tích nuôi cá tra duy trì ổn định ở mức khoảng 6.400 ha. Sản lượng cá tra năm 2025 ước đạt khoảng 1,67 triệu tấn. Đến thời điểm này, giá trị xuất khẩu ngành cá tra đóng góp khoảng 2,1 tỷ USD vào tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản.

Đánh giá về sự thay đổi cơ cấu thị trường xuất khẩu cá tra, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, hiện thị trường Trung Quốc chiếm trên 22%, vượt qua Hoa Kỳ (hiện còn trên 20%). Nhờ các kế hoạch ứng phó kịp thời của Bộ, thị trường châu Âu tăng trưởng mạnh mẽ, dự kiến đạt khoảng 9 tỷ USD (so với mức hơn 5,4 tỷ USD mọi năm).

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời gian tới, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý các nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới thực hiện đề án chuyển đổi số trong khai thác và cập nhật cơ sở dữ liệu thủy sản (phần mềm, an ninh mạng). Ứng dụng trong toàn ngành từ trồng trọt, chăn nuôi đến thủy sản để xử lý phế phụ phẩm. Áp dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào chọn giống, cải thiện tỷ lệ sống, tối ưu hóa thức ăn và nâng cao chỉ số kinh tế. Đảm bảo sản phẩm có thể truy xuất nguồn gốc tận bàn ăn, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các khách sạn và thị trường quốc tế.