Xuất khẩu nông sản tăng trưởng mạnh trong 4 tháng đầu năm 2025

Cà phê đang là điểm sáng rõ nét nhất. Lượng xuất khẩu ước đạt 756 nghìn tấn, mang về gần 4 tỷ USD – tăng tới 50,9% về giá trị dù khối lượng chỉ tăng khoảng 6%. Giá cà phê Robusta duy trì ở mức cao suốt từ đầu năm đến nay, một phần nhờ nguồn cung toàn cầu thắt chặt, nhưng phần khác do Việt Nam đã dần nâng cao được chất lượng sơ chế và khả năng đàm phán giá của doanh nghiệp. Những đơn hàng xuất khẩu cà phê rang xay và cà phê hữu cơ tăng mạnh, cho thấy tín hiệu tích cực từ quá trình dịch chuyển lên chuỗi giá trị cao hơn.

Một nhóm hàng khác cũng đạt mức tăng ấn tượng là thủy sản, đặc biệt là tôm. Kim ngạch xuất khẩu tôm trong 4 tháng đạt 1,24 tỷ USD, tăng 28,4% so với cùng kỳ. Các doanh nghiệp xuất khẩu đã chủ động hơn trong việc điều tiết mùa vụ, đầu tư vào hệ thống nuôi trồng tuần hoàn và nâng chuẩn an toàn sinh học, từ đó tạo nguồn cung ổn định và đáp ứng được yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu. Việc Việt Nam ký kết các hiệp định SPS và hợp tác kiểm dịch mới với Nhật Bản và Hàn Quốc đã rút ngắn thời gian thông quan và giảm thiểu rủi ro trả hàng.

Trái cây tiếp tục duy trì đà tăng nhờ sự bứt phá của chuối, sầu riêng và xoài. Xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc vẫn là tâm điểm, khi nhu cầu thị trường này tăng cao và hoạt động xuất khẩu chính ngạch qua đường bộ diễn ra thuận lợi. Tuy vậy, không phải tất cả địa phương đều được hưởng lợi. Một số vùng trồng vẫn bị dừng cấp mã số vùng do vi phạm quy trình kỹ thuật, phản ánh thực tế rằng tăng trưởng đang đi kèm với yêu cầu siết chặt kiểm soát chất lượng, thay vì trải thảm cho tất cả.

Điểm đáng chú ý trong 4 tháng qua là sự chuyển biến trong cơ cấu thị trường xuất khẩu. Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất nhưng tỉ trọng hàng đi EU và Mỹ đã bắt đầu phục hồi nhờ việc dỡ bỏ một số rào cản kỹ thuật. Các doanh nghiệp cho biết một số mặt hàng như gạo thơm, nước dừa đóng lon và hạt điều rang muối đang tìm lại được chỗ đứng tại thị trường Mỹ nhờ các chiến dịch xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương và hiệp hội ngành hàng tổ chức từ cuối năm ngoái.

Những kết quả ban đầu này không đến từ may mắn. Từ đầu năm 2024, Bộ Nông nghiệp đã ban hành kế hoạch hành động cụ thể cho từng ngành hàng, đồng thời tăng cường quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đến cuối tháng 4/2025, cả nước đã có hơn 7.000 mã số vùng trồng được cấp mới hoặc gia hạn, trong đó có 3.500 mã vùng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang Trung Quốc và 700 mã đạt chuẩn EU. Đó là con số chưa từng có trước đây, tạo điều kiện cho hàng hóa đi thẳng vào thị trường chính ngạch thay vì phải thông qua tiểu ngạch hay trung gian.

Tất nhiên, mức tăng trưởng hiện tại chưa thể khẳng định xu hướng bền vững. Các hiệp hội ngành hàng vẫn cảnh báo nguy cơ giá điều, tiêu và cao su giảm do dư cung, trong khi chi phí logistics chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Song trong bối cảnh nhiều ngành khác đang chững lại, đặc biệt là bất động sản và sản xuất công nghiệp, thì nông nghiệp - dù vẫn phụ thuộc vào thời tiết và thị trường thế giới - lại một lần nữa cho thấy vai trò trụ đỡ ngắn hạn cho nền kinh tế.

Sẽ cần thêm thời gian để kiểm chứng xu hướng này kéo dài đến cuối năm, nhưng ít nhất trong 4 tháng đầu 2025, nông nghiệp Việt Nam đang có lý do để lạc quan, từ những con số thực tế và từ từng chuyến hàng đã lên container.