Xuất khẩu thủy sản năm nay có thể cán mốc 11 tỷ USD

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch 10 tháng đã đạt hơn 9,5 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ và tạo nền tảng khá chắc chắn cho giai đoạn về đích của năm.

Tôm tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi đạt trên 3,9 tỷ USD trong 10 tháng. Bên cạnh nhóm tôm thẻ và tôm sú tăng ổn định, điểm nhấn quan trọng nhất là tôm hùm với mức tăng trưởng bứt phá hiếm thấy, đạt hơn 712 triệu USD, tăng tới 134%.

Cá tra giữ vị trí nhóm hàng chủ lực thứ hai với khoảng 1,8 tỷ USD, trong khi cá rô phi nổi lên như một ngành hàng tiềm năng nhờ tăng trưởng tới 220%, đạt 62 triệu USD và có nhu cầu tăng mạnh tại Mỹ và châu Âu.

Ở chiều ngược lại, cá ngừ vẫn chịu nhiều sức ép khi xuất khẩu 10 tháng duy trì ở mức 791 triệu USD, giảm gần 4% do thiếu nguyên liệu cá ngừ vằn phục vụ chế biến đồ hộp và ảnh hưởng kéo dài từ xung đột tại Trung Đông.

Trong bức tranh thị trường, Trung Quốc tiếp tục là động lực quan trọng nhất. Kim ngạch xuất khẩu sang nước này đã vượt 2 tỷ USD sau 10 tháng, tăng hơn 32% nhờ nhu cầu lớn đối với tôm hùm, cua sống và cá biển trong giai đoạn cuối năm. Đây là thị trường góp phần đáng kể giúp duy trì đà tăng chung của ngành.

Ngược lại, thị trường Mỹ trở nên biến động mạnh từ quý 3. Dù tổng kim ngạch 10 tháng vẫn đạt khoảng 1,66 tỷ USD, xuất khẩu đã giảm rõ rệt trong tháng 9-10 khi mức thuế đối ứng 20% có hiệu lực từ tháng 8.

Các doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh sản lượng giao hàng để hạn chế rủi ro thua lỗ, nhất là ở nhóm tôm và cá tra. Bên cạnh đó, thuế chống bán phá giá (CBPG) và quy định MMPA - có hiệu lực từ đầu 2026 - khiến Mỹ trở thành thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất trong thời gian tới.

Xuất khẩu sang Nhật Bản tiếp tục phục hồi với gần 1,45 tỷ USD trong 10 tháng nhờ tiêu thụ mạnh các mặt hàng tôm, mực, cua thanh trùng và cá biển. EU cũng ghi nhận tín hiệu tích cực, đạt 985 triệu USD nhờ một số rào cản kỹ thuật đối với thuỷ sản nuôi trồng được nới lỏng.

Thị trường Hàn Quốc duy trì tốc độ tăng hai chữ số, đạt 725 triệu USD, chủ yếu nhờ nhu cầu mạnh đối với mực, bạch tuộc và surimi. Khu vực CPTPP - với Canada, Australia và Nhật Bản - tiếp tục là nhóm thị trường tăng nhanh nhất, phát huy tốt lợi thế ưu đãi thuế quan.

VASEP dự báo năm 2026 sẽ vẫn còn nhiều thách thức: thuế đối ứng của Mỹ chưa có dấu hiệu giảm, MMPA có thể tác động trực tiếp tới hải sản khai thác, EU có khả năng duy trì thẻ vàng IUU, trong khi cạnh tranh từ Ấn Độ, Ecuador và Indonesia ngày càng mạnh. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải tái cơ cấu thị trường, tăng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng, đầu tư công nghệ chế biến và nâng chuẩn bền vững để giữ vững quỹ đạo tăng trưởng dài hạn.