Xuất khẩu thủy sản tháng 2 chậm lại: Tôm và cá tra giữ nhịp tăng trưởng

Tuy nhiên, bước sang tháng 2, tốc độ tăng đã chậm lại rõ rệt ở một số mặt hàng và thị trường chủ lực. Trong bức tranh chung, tôm tiếp tục là trụ cột lớn nhất, cá tra duy trì đà phục hồi, trong khi cá ngừ và thị trường Mỹ xuất hiện nhiều tín hiệu cần theo dõi. Ngành thủy sản kỳ vọng xuất khẩu sẽ khởi sắc hơn trong tháng 3, khi nhu cầu từ các thị trường ngoài Mỹ gia tăng.

Tôm và cá tra giữ vai trò dẫn dắt

Tôm tiếp tục là đầu tàu của xuất khẩu thủy sản khi kim ngạch tháng 2 đạt khoảng 310 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ. Tính chung hai tháng đầu năm, xuất khẩu tôm đạt 689,5 triệu USD, tăng gần 20%.

Tuy vậy, tại thị trường Mỹ, triển vọng của tôm Việt Nam đang chịu sức ép mới sau khi Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố kết quả rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với tôm đông lạnh Việt Nam. Hai bị đơn bắt buộc là STAPIMEX và nhóm Thông Thuận/TTCR bị áp biên độ 25,76%, trong khi 22 doanh nghiệp khác chịu thuế suất riêng rẽ 4,58%.

Diễn biến này khiến chi phí tăng lên và tạo tâm lý thận trọng đối với các nhà nhập khẩu Mỹ. Trong tháng 2, xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm gần 60% so với cùng kỳ.

Đối với cá tra, kim ngạch tháng 2 đạt 119,3 triệu USD, giảm 4,8% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nhờ mức tăng mạnh trong tháng 1, lũy kế hai tháng vẫn đạt 331,4 triệu USD, tăng 28%.

Xuất khẩu cá tra sang Mỹ giảm khoảng 20%, trong khi một số thị trường khác giảm nhẹ do ảnh hưởng kỳ nghỉ Tết. Ngược lại, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng khoảng 15%, góp phần duy trì tăng trưởng chung.

Cá ngừ đối mặt nhiều rủi ro chính sách

Trái với tôm và cá tra, cá ngừ đang là nhóm hàng đáng lo ngại hơn. Trong tháng 2, kim ngạch chỉ đạt 53,3 triệu USD, giảm 14,7%, khiến tổng xuất khẩu hai tháng gần như đi ngang ở mức 128,7 triệu USD.

Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố, bao gồm nhu cầu thị trường yếu, chi phí logistics tăng và đặc biệt là rủi ro chính sách tại Mỹ.

Từ ngày 1/1/2026, các lô hàng thủy sản khai thác từ những nghề cá không được NOAA công nhận tương đương theo quy định MMPA có thể bị hạn chế nhập khẩu vào Mỹ. Một số quốc gia, trong đó có Việt Nam, còn phải áp dụng thêm chứng nhận COA (Certification of Admissibility) cho các lô hàng liên quan.

Điều này khiến rủi ro tuân thủ đối với thủy sản khai thác của Việt Nam tại thị trường Mỹ tăng lên đáng kể. Trong tháng 2, xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ giảm gần 26%.

Nhiều nhóm hải sản tăng trưởng mạnh

Bên cạnh các mặt hàng chủ lực, một số nhóm sản phẩm khác ghi nhận tăng trưởng khá tích cực.

Xuất khẩu cua ghẹ và giáp xác trong tháng 2 tăng tới 78,7%, đưa kim ngạch hai tháng lên 66,2 triệu USD, tăng 24%. Riêng xuất khẩu cua sang Trung Quốc – Hồng Kông đạt 21,5 triệu USD, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ nhờ nhu cầu tiêu thụ cao trong dịp Tết Nguyên đán.

Trung Quốc hiện chiếm gần 60% tổng kim ngạch xuất khẩu cua của Việt Nam.

Trong khi đó, mực và bạch tuộc gần như đi ngang trong tháng 2 nhưng vẫn tăng 23,3% trong hai tháng đầu năm. Nhuyễn thể có vỏ là nhóm tăng mạnh nhất về tốc độ, với mức tăng 70,3% trong tháng 2 và 38,5% trong hai tháng.

Những kết quả này cho thấy tăng trưởng của ngành thủy sản đầu năm không chỉ dựa vào tôm, mà đang lan tỏa sang nhiều nhóm hải sản khác.

Trung Quốc nổi lên là động lực tăng trưởng

Xét theo thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông là điểm sáng nổi bật nhất. Xuất khẩu sang thị trường này trong tháng 2 tăng tới 82%, đưa kim ngạch hai tháng lên 513,5 triệu USD, tăng 54% so với cùng kỳ.

Nhu cầu thủy sản tươi sống phục vụ Tết Nguyên đán là yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Trong bối cảnh thị trường Mỹ đối mặt với nhiều rào cản thuế quan và kỹ thuật, cùng những bất ổn logistics do xung đột Trung Đông, Trung Quốc được xem là động lực tăng trưởng quan trọng của thủy sản Việt Nam trong năm 2026.

Tại các thị trường khác, ASEAN đạt 118,6 triệu USD trong hai tháng, tăng 21,5%, dù riêng tháng 2 giảm nhẹ. EU duy trì mức tăng ổn định với 16,9%, còn Nhật Bản tăng 4,8% nhưng nhu cầu trong tháng 2 vẫn khá yếu.

Thị trường Mỹ suy yếu

Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn của thủy sản Việt Nam nhưng không còn giữ vai trò động lực tăng trưởng trong năm nay.

Trong tháng 2/2026, xuất khẩu sang Mỹ đạt khoảng 80,8 triệu USD, giảm 25,7% so với cùng kỳ. Lũy kế hai tháng đạt 209,3 triệu USD, giảm 3%.

Thị trường này đang chịu tác động đồng thời của nhu cầu chậm, tâm lý thận trọng của nhà nhập khẩu và các bất định chính sách. Ngoài các quy định như POR19 hay MMPA, Mỹ còn áp dụng thuế nhập khẩu bổ sung 10% đối với hàng hóa nhập khẩu trong 150 ngày kể từ 24/2/2026.

Tác động cụ thể đối với từng nhóm thủy sản vẫn cần theo dõi thêm, song các yếu tố này có thể khiến đơn hàng trong tháng 3 tiếp tục thận trọng./.