Xuất khẩu tôm hùm tăng 44%, thu 585 triệu USD nhưng 98,5% phụ thuộc Trung Quốc

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tôm hùm hiện chiếm 10,1% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản và gần 25% xuất khẩu tôm của Việt Nam.

Với 585 triệu USD đạt được sau 6 tháng, ngành tôm hùm đã hoàn thành gần 60% cột mốc 1 tỷ USD. So với kim ngạch khoảng 858 triệu USD của cả năm 2025, kết quả nửa đầu năm nay tương đương hơn 68%.

Nếu duy trì được tốc độ hiện tại, tôm hùm có thể trở thành một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu tỷ USD mới của Việt Nam.

Trung Quốc mua gần như toàn bộ tôm hùm Việt Nam

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ Trung Quốc, thị trường chiếm khoảng 98,5% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm hùm của Việt Nam trong nửa đầu năm.

Tôm hùm xanh tiếp tục giữ vai trò áp đảo. Riêng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này sang Trung Quốc đạt khoảng 574 triệu USD, tương đương hơn 98% tổng doanh thu xuất khẩu tôm hùm của cả nước.

Trước đó, trong năm 2025, Trung Quốc cũng chi khoảng 841 triệu USD mua tôm hùm Việt Nam, chiếm hơn 98% tổng kim ngạch. Các con số cho thấy ngành hàng này tăng trưởng nhanh nhưng đầu ra chưa có sự đa dạng đáng kể.

Việc phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một thị trường khiến xuất khẩu tôm hùm dễ chịu tác động khi Trung Quốc thay đổi quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kiểm dịch hoặc chính sách thương mại biên giới.

Tôm hùm bông vẫn vướng cửa Trung Quốc

Trái ngược với sự bứt phá của tôm hùm xanh, tôm hùm bông – sản phẩm có giá trị cao và hướng đến phân khúc tiêu dùng cao cấp – vẫn gặp khó tại Trung Quốc.

Theo VASEP, những vướng mắc chủ yếu liên quan đến yêu cầu chứng minh con giống thuộc thế hệ F2, quy định bảo vệ động vật hoang dã và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu tôm hùm bông chỉ đạt khoảng 4,6 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với tôm hùm xanh. Nếu những rào cản kỹ thuật chưa được tháo gỡ, cơ cấu xuất khẩu tiếp tục nghiêng mạnh về một sản phẩm và một thị trường.

Bài toán phía sau mục tiêu tỷ USD

VASEP cho rằng tôm hùm cần được phát triển như một ngành hàng thủy sản giá trị cao có chiến lược riêng, thay vì xem đây là nhóm sản phẩm tăng trưởng mang tính thời điểm.

Để hướng tới kim ngạch tỷ USD một cách bền vững, ngành tôm hùm cần quy hoạch lại vùng nuôi, kiểm soát chất lượng con giống, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và hoàn thiện hệ thống logistics dành cho thủy sản sống.

Năng lực đóng gói, bảo quản và vận chuyển cũng có ý nghĩa đặc biệt bởi phần lớn tôm hùm Việt Nam được xuất khẩu dưới dạng sống, đòi hỏi thời gian giao hàng nhanh và tỷ lệ hao hụt thấp.

Bên cạnh việc tháo gỡ rào cản tại Trung Quốc, doanh nghiệp cần mở rộng sang những thị trường có sức mua cao như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Mỹ và châu Âu. Đây là điều kiện quan trọng để mục tiêu tỷ USD không đồng nghĩa với mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào một đầu ra duy nhất.