Thứ bảy, 25/09/2021, 07:05

Nông thôn Việt Nông thôn xanh

Bất cập điện mặt trời

Từ một quốc gia nhiều năm liền lẹt đẹt về điện mặt trời, chỉ trong vòng 3 năm, Việt Nam đã trở thành quốc gia tăng trưởng điện mặt trời đứng đầu thế giới. Nhưng chính sự phát triển "ồ ạt" khiến dạng năng lượng này đang vướng phải nhiều khó khăn.

Khổ vì thừa điện

Theo thống kê mới nhất của Bộ Công Thương tại một văn bản gửi Thủ tướng ngày 2/3, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận có 33 dự án điện mặt trời được phê duyệt bổ sung quy hoạch phát triển điện lực với tổng công suất khoảng 2.535 MW. Những dự án này được hưởng giá ưu đãi 9,35 cent/KWh. Còn thống kê của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy có 32 dự án với tổng công suất 2.216 MW tại đây. Như vậy, căn cứ nội dung tại Quyết định 13/2020 về cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, còn khoảng 216 MW của một số dự án không được áp dụng giá bán điện ưu đãi nêu trên, nói cách khác là giá bán điện chưa được xác định.

Chỉ trong vòng hơn 3 năm, kể từ sau khi Quyết định 11/2017 về cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời được ban hành, năng lượng tái tạo bước vào giai đoạn bùng nổ với hàng loạt kỷ lục được ghi nhận. Quyết định 13/2020 lại thêm một lần nữa khiến điện mặt trời nóng hơn bao giờ hết với cuộc đua quyết liệt để kịp đóng điện trước năm 2021.

tm-img-alt
Nhà máy điện mặt trời Sao Mai tại huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang.

Phát triển thiếu tầm nhìn

Theo PGS.TS Bùi Thiên Dụ, việc phát triển điện mặt trời thiếu tầm nhìn đã dẫn đến không giải tỏa hết công suất. Các vấn đề về lưới truyền tải đã không được tính toán, kiểm soát chưa chặt chẽ các công trình điện mặt trời. Các cơ chế, chính sách về phát triển điện mặt trời thời gian qua đều thiếu tính bền vững, chủ yếu là chắp vá. Dẫn chứng cho việc này, ông Bùi Thiên Dụ cho biết khi Quyết định 11 về khuyến khích phát triển điện mặt trời hết hiệu lực, nhà đầu tư, người dân đã phải "ngóng" một thời gian dài để có chính sách mới thay thế đó là Quyết định số 13.

Theo phân tích của vị chuyên gia này, các chính sách không dài hơi dẫn đến phát triển ồ ạt, gây áp lực lên việc giải tỏa công suất. Nếu "tuổi thọ" của chính sách đủ cho các nhà đầu tư nghiên cứu kỹ lưỡng khi triển khai thì sẽ không phải chạy theo hạn chót như thời gian qua. Ông Dụ nhấn mạnh thêm vừa qua chúng ta khuyến khích phát triển điện mặt trời, với cơ chế hấp dẫn, nhưng đến nay do thiếu sự đồng bộ về lưới điện, phải cắt giảm công suất như dự báo của EVN là "đẩy rủi ro" về phía nhà đầu tư, người dân.

Tính đến ngày 31/12/2020, tổng công suất lắp đặt điện mặt trời cả nước đạt khoảng 19.400 MWp, tương ứng khoảng 16.500 MW, chiếm khoảng 25% tổng công suất lắp đặt nguồn của hệ thống điện quốc gia. Trong đó có gần 9.300 MWp điện mặt trời mái nhà với hơn 100.000 công trình đã được đấu nối vào hệ thống điện. Chỉ trong 3 ngày cuối trước thời hạn hoàn tất để hưởng giá ưu đãi, đã có thêm hơn 3.000 MW điện mặt trời mái nhà với hơn 10.000 dự án được vận hành, cho thấy đây là cuộc chạy đua gắt gao chưa từng có.

Sự bùng nổ của các dự án điện mặt trời mái nhà trong năm 2020 góp phần trầm trọng hóa tình trạng không thể huy động các nhà máy điện mặt trời lớn. Chưa kể trước đó, tình trạng một số dự án điện mặt trời đã được cấp chứng nhận vận hành thương mại nhưng không được huy động lên lưới, thể hiện rõ sự thiếu đồng bộ giữa phát triển nguồn và lưới hiện nay.

Diễn biến này cũng cần phải đặt trong bức tranh chung nhu cầu tiêu thụ điện trong những tháng cuối năm 2020 và đầu năm 2021 luôn ở mức thấp, trái ngược với sự tăng trưởng mạnh về công suất của hệ thống, để thấy lối ra cho hàng loạt dự án điện mặt trời hiện vô cùng mù mịt. Không riêng điện mặt trời, nhiều nhà máy điện truyền thống cũng không được huy động phát điện trong thời điểm này.

Bất cập trong quản lý và phát triển

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với TTXVN bên lề Kỳ họp thứ 11, Quốc hội Khóa XIV, đại biểu Y Khút Niê (Đoàn Đắc Lắk) cho biết, hiện nay, tại khu vực Tây Nguyên, nhiều nơi đã đầu tư điện mặt trời, thậm chí có những dự án rất lớn. Cụ thể như ở Đắk Lắk hiện có rất nhiều nhà đầu tư tư nhân.

"Tuy nhiên, trong thời gian qua, sự phát triển này khá tràn lan, tự phát. Người dân thấy có lợi thì làm. Thực tế, về quản lý gần như chưa có quy hoạch về loại hình này", đại biểu Y Khút Niê nói.

Tại Đắk Lắk, có một số hộ dân đã làm điện mặt trời nhưng không bán được cho bên thu mua. Bởi vậy, Bộ Công Thương và Chính phủ đã có chỉ đạo rà soát, xem xét lại việc này. Thế nhưng, những người đầu tư sau thì đang lâm vào cảnh “lỡ dở”.

Ông cũng cho rằng, phát triển năng lượng mặt trời là một giải pháp rất tốt và tận dụng tối đa ưu điểm của tự nhiên để tạo ra nguồn năng lượng sạch, bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý cần khảo sát và đưa vào quy hoạch những vùng cụ thể để phát triển loại hình này và hình thức thu mua ra sao để định hướng cho người dân nếu muốn đầu tư.

tm-img-alt
Những "cánh đồng" điện mặt trời đang xuất hiện ở nhiều nơi. 

"Việt Nam đã từng trải qua thời kỳ khủng hoảng nguồn năng lượng. Thực tế hiện nguồn năng lượng chưa phải là thừa. Bài toán đặt ra là phải có kế hoạch sử dụng nguồn năng lượng đó sao cho phù hợp.

Hiện nay vẫn có những vùng khó khăn, thiếu điện, nhất là những khu vực phát triển công nghiệp lớn thì lại càng cần điện. Nếu giải quyết hài hòa các yếu tố thì chúng ta sẽ phát triển được nguồn năng lượng tự nhiên, năng lượng sạch; đồng thời lại phát huy được nguồn lực đầu tư trong dân... Do đó, Chính phủ cần tính toán để làm thế nào cho dân được lợi và cung cấp nguồn năng lượng cho quốc gia", ông Y Khút Niê nói.

Cũng cho ý kiến về vấn đề này, đại biểu Hoàng Văn Cường (Đoàn Hà Nội) cho rằng, cần phải rút kinh nghiệm trong việc quy hoạch mạng lưới, quy hoạch năng lượng, khi đặt ra chính sách thì phải tính đến tác động của chính sách như thế nào. Tránh tình trạng sản xuất điện mặt trời mái nhà bán giá cao nên ồ ạt đầu tư nhưng không tính và lường trước được khả năng tiêu thụ, truyền tải, phân phối dẫn đến đình trệ ở một số khu vực.

Mặt khác, khi người dân tìm mọi biện pháp tận dụng tối đa chính sách này sử dụng diện tích đất không phải trồng trọt chuyển sang làm điện mặt trời thì cần có sự vào cuộc của cơ quan quản lý địa phương.

"Các cơ quan này cần phải nắm được việc sử dụng đất đai có hợp lý hay không. Hiện Luật Đất đai quy định rõ việc sử dụng đất đai có mục đích, nếu không phải thu hồi", đại biểu Hoàng Văn Cường nhấn mạnh.

Theo ông Cường, trong trường hợp xảy ra việc sản xuất nhưng không tiêu thụ hết thì phải xét về yêu cầu, chính sách. Tất cả đều phải ổn định; đã cam kết và ký hợp đồng với nhà sản xuất thực hiện trong bao lâu thì phải thực hiện đúng.

Nếu để đường truyền quá tải thì cơ quan Nhà nước cần xem xét dừng hợp đồng ký mới. Các hợp đồng trước cần đàm phán lại để những người sản xuất không bị thiệt hại, tìm thêm nguồn lợi, đặc biệt giúp ngăn chặn thiệt hại của nền kinh tế.

Nhập khẩu pin mặt trời tăng vọt 185% lên gần 2,5 tỉ USD

Theo số liệu Cục Công nghệ thông tin và Thống kê Hải quan cho biết, số lượng và giá trị kim ngạch nhập khẩu của mặt hàng pin mặt trời nhập khẩu vào Việt Nam trong ba năm tăng mạnh, riêng năm 2020 tăng rất mạnh.

Cụ thể, năm 2018, cả nước nhập khẩu 119,5 triệu tấm pin năng lượng mặt trời, trị giá 260,4 triệu USD.

Đến năm 2019, số lượng nhập khẩu giảm còn 36,2 triệu tấm nhưng giá trị nhập khẩu vẫn tăng 224,4% lên 844,8 triệu USD.

Đặc biệt, năm 2020, số lượng pin mặt trời nhập khẩu vào nước ta đã tăng vột lên 114,6 triệu tấm, giá trị nhập khẩu cũng tăng vọt lên tới 2.409,5 triệu USD. Giá trị nhập khẩu này của năm 2020 tăng 1.067,3% so với năm 2018 và tăng 185,2% so với năm 2019.

Theo Tạp chí Kinh tế Môi trường

Cùng chuyên mục

Bí kíp "luyện" gà Đông Tảo ra tiền triệu

Bí kíp "luyện" gà Đông Tảo ra tiền triệu

DNTH: Sắp tới Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019, nhiều người đã bắt đầu lựa chọn gà Đông Tảo về ăn và làm quà biếu. Nhu cầu càng ngày càng tăng khiến giá gà Đông Tảo cũng khá đắt, có khi lên tới cả ngàn đô (vài chục triệu đồng) mỗi cặp.
Liên kết chuỗi sản xuất rau sạch, Chúc Sơn thành công

Liên kết chuỗi sản xuất rau sạch, Chúc Sơn thành công

Ông Hoàng Văn Khải, Chủ tịch HĐQT, kiêm Giám đốc HTX Chúc Sơn, Thị trấn Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ (Hà Nội), cho biết, HTX thành lập năm 2016, có 37 thành viên, sản xuất 30 – 40 loại rau/năm, mùa nào thức ấy và rau trái vụ.
Các nhà máy điện hỗ trợ hệ thống điện Việt Nam ra sao?

Các nhà máy điện hỗ trợ hệ thống điện Việt Nam ra sao?

Đây là chủ đề buổi báo cáo của Đại sứ quán Phần Lan và Viện Năng lượng (IE) thuộc Bộ Công thương, với sự tham gia của các đơn vị chủ chốt, cả khu vực nhà nước và tư nhân trong lĩnh vực năng lượng Việt Nam.
Nông nghiệp hữu cơ - "Cửa thoát hiểm" cho nông sản

Nông nghiệp hữu cơ - "Cửa thoát hiểm" cho nông sản

Phái đoàn Việt Nam nhận lời mời của Bộ Nông nghiệp - Thực phẩm (NNTP) Pháp do ông Trần Thanh Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) dẫn đầu, cùng các doanh nghiệp Việt Nam đã tìm thấy những cơ hội thực tế hơn sau khi tham quan, kết nối B2B, trao đổi hợp tác quốc tế về thúc đẩy thương mại vào EU từ ngày 23-2 đến 4-3-2018. Trong đó, sản phẩm hữu cơ có nhiều cơ hội vào EU qua cánh cửa chợ đầu mối quốc tế Rungis.
Xuất khẩu cá tra: Vừa mừng vừa lo!

Xuất khẩu cá tra: Vừa mừng vừa lo!

Xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc đang tăng rất mạnh nhưng các doanh nghiệp cho biết vẫn không từ bỏ những thị trường truyền thống như Mỹ và EU
Thủ tướng phát động Tết trồng cây, trồng mới 1 tỉ cây xanh

Thủ tướng phát động Tết trồng cây, trồng mới 1 tỉ cây xanh

Sáng 20/2, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc dự lễ phát động Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ xuân Tân Sửu năm 2021 tại Phú Yên, hưởng ứng chương trình trồng mới 1 tỉ cây xanh theo sáng kiến của Thủ tướng Chính phủ.
An Giang: Nuôi cá lóc trên cạn, vừa bế cháu mà vẫn kiếm 150 triệu

An Giang: Nuôi cá lóc trên cạn, vừa bế cháu mà vẫn kiếm 150 triệu

Tận dụng diện tích đất trống quanh nhà, ông Nguyễn Văn Út (sinh năm 1967, ngụ ấp Tây Bình, xã Thoại Giang, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang) nuôi cá lóc trong bồn. Từ một vài bồn ban đầu, đến nay số lượng nuôi đã lên đến 6 bồn. Ông Út phấn khởi cho biết, sau 3 đợt xuất bán đã thu về lợi nhuận khoảng 150 triệu đồng.
Nhàn nhã với rừng gỗ lớn

Nhàn nhã với rừng gỗ lớn

Trong khi ở nhiều nơi vẫn đang kêu khó khi chuyển đổi sang trồng rừng gỗ lớn thì ở miền rừng Yên Thế (tỉnh Bắc Giang) các chủ rừng lại bảo nhàn.