Cần có phân trại dành riêng cho người chưa thành niên phạm tội

Thể hiện tính nhân văn, sâu sắc với người chưa thành niên

Điều hành nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, tại Kỳ họp thứ 7 (tháng 5/2024), Quốc hội đã xem xét, cho ý kiến về dự án Luật Tư pháp người chưa thành niên. Ngay sau Kỳ họp thứ 7, Thường trực Ủy ban Tư pháp đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, liên tục với cơ quan chủ trì soạn thảo là Tòa án Nhân dân Tối cao (TANDTC), các bộ, ngành có liên quan; đã tổ chức 2 tọa đàm lấy ý kiến các cơ quan tư pháp tại thành phố Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh (là 2 địa phương có số lượng án lớn về người chưa thành niên) để hoàn chỉnh dự thảo Luật.

“Tại phiên họp chuyên đề pháp luật tháng 8/2024, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật này. Sau phiên họp, Thường trực Ủy ban Tư pháp đã phối hợp với TANDTC và các cơ quan có liên quan hoàn chỉnh hồ sơ trình Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách. Hồ sơ gửi tới các đại biểu gồm có 06 loại tài liệu, với tổng cộng hơn 300 trang”, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật, UBTVQH đánh giá các cơ quan đã bám sát quan điểm chỉ đạo của Đảng, nhất là Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị yêu cầu “Phát triển hệ thống tư pháp thân thiện và bảo vệ trẻ em”. Hồ sơ dự án Luật đã quán triệt nghiêm túc Kết luận của UBTVQH; bám sát 6 nhóm chính sách lớn đã được TANDTC trình Quốc hội thông qua; thể hiện rõ tính nhân văn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Nhấn mạnh đây là dự án Luật mới, thể hiện tính nhân văn, nhân đạo sâu sắc đối với người chưa thành niên (NCTN) phạm tội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tham gia đóng góp ý kiến vào 10 vấn đề lớn trong Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Tư pháp người chưa thành niên để nâng cao hơn nữa chất lượng của dự án Luật này.

Người chưa thành niên phạm tội cần được giam giữ riêng

Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản đồng tình với dự thảo Luật trình Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách lần này và Báo cáo giải trình, tiếp thu của Ủy ban Tư pháp. Đồng thời đánh giá cao Ban soạn thảo vì dự thảo Luật lần này đã được tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện hơn so với dự thảo trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 7.    

Đề cập về điều kiện cơ sở vật chất của trại giam riêng hoặc phân trại dành riêng cho người chưa thành niên (NCTN) trong trại giam quy định tại Điều 155, đại biểu Phạm Văn Hòa - Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp cho rằng, qua nghiên cứu Báo cáo tiếp thu, giải trình dự thảo Luật, không nhất thiết phải xây dựng, thành lập trại giam riêng.

“Vì dự thảo Luật hiện đã thống nhất xử lý chuyển hướng, nghĩa là những NCTN phạm tội sẽ áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng chứ không ở trong trại giam, NCTN phạm tội có thể ở trường giáo dưỡng… trong khi số lượng NCTN phạm tội không nhiều. Nếu xây dựng trại giam riêng thì rất tốn kém”, đại biểu Phạm Văn Hòa phân tích.

Tuy nhiên, đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng, đối với NCTN phạm tội cần được giam giữ riêng với những người trưởng thành, do đó cần có phân trại dành riêng cho NCTN thì phù hợp hơn với điều kiện hiện nay, và không nên xây dựng trại giam riêng.

Đồng tình với ý kiến này, đại biểu Trần Đình Gia, Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh nhận thấy, dự thảo Luật quy định 2 mô hình là trại giam riêng hoặc phân trại dành riêng cho NCTN trong trại giam. Điều này thể hiện chính sách nhân văn tốt đẹp trong dự thảo Luật này.

Nhưng đại biểu Trần Đình Gia cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, để xây dựng một trại giam riêng cho NCTN phạm tội là rất khó khăn: Chỉ có mấy trại giam trong cả nước, do đó, cự ly từ quê quán của NCTN đến trại giam có thể rất xa. Trách nhiệm của gia đình trong thăm nuôi, phối hợp để giáo dục NCTN phạm tội cũng rất khó khăn. Do đó, cần quan tâm những nội dung này trong dự thảo Luật.

Theo đại biểu Trần Đình Gia, trước mắt, cần quan tâm đặc biệt đến phân trại dành riêng cho NCTN trong trại giam, như vậy sẽ phù hợp với thực tiễn hơn. Khi có điều kiện thì nên xây dựng trại giam riêng cho NCTN.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng góp ý về phạm vi điều chỉnh của Luật (bao gồm cả hình phạt và thủ tục tố tụng hình sự); về biện pháp xử lý chuyển hướng giáo dục tại Trường giáo dưỡng; các trường hợp không được áp dụng xử lý chuyển hướng; thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng; quy định 4 loại hình phạt áp dụng với NCTN phạm tội (gồm: cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn); về mức phạt tù có thời hạn; về quy định phải tách riêng vụ án đối với NCTN phạm tội… Các ý kiến đề nghị Ban soạn thảo rà soát các khái niệm, thuật ngữ, làm rõ thêm phần giải thích từ ngữ để sử dụng thống nhất trong dự thảo Luật.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, có 12 đại biểu phát biểu tại Hội nghị, đề nghị Thường trực Ủy ban Tư pháp tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Tòa án Nhân dân Tối cao tiếp thu, hoàn chỉnh dự thảo Luật, giải trình đầy đủ ý kiến các vị đại biểu Quốc hội để gửi xin ý kiến các Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban Quốc hội, các cơ quan hữu quan.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị, sau Hội nghị này, Thường trực Ủy ban Tư pháp phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục hoàn chỉnh một bước nữa. Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chính thức có văn bản tiếp thu, giải trình đầy đủ, thấu đáo ý kiến của đại biểu Quốc hội để trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 8.