Doanh nghiệp lớn và vai trò dẫn dắt thị trường nông nghiệp

Tập đoàn Lộc Trời là một trong những đơn vị tiên phong xây dựng mô hình liên kết “cánh đồng lớn”. Đến nay, Lộc Trời đã phối hợp với hơn 80.000 hộ nông dân tại 24 tỉnh thành, xây dựng vùng nguyên liệu lúa đạt chuẩn quốc tế như SRP (Sustainable Rice Platform) và GlobalGAP.

Năm 2023, doanh nghiệp này xuất khẩu hơn 80.000 tấn gạo sang các thị trường châu Âu, Mỹ, Nhật Bản với giá bán cao hơn trung bình từ 15–20% so với gạo không có truy xuất nguồn gốc. Từ thành công này, Lộc Trời đang phát triển sàn giao dịch gạo số hóa – một mô hình giúp nông dân trực tiếp bán sản phẩm, minh bạch hóa giá cả.

Cũng trong lĩnh vực nông sản chủ lực, Công ty cổ phần Doveco (Ninh Bình) nổi bật với chiến lược đầu tư vào chế biến sâu rau củ quả. Doveco hiện vận hành 3 nhà máy tại Ninh Bình, Gia Lai và Sơn La với công suất trên 100.000 tấn/năm, xuất khẩu tới hơn 60 quốc gia. Riêng năm 2023, doanh thu từ xuất khẩu đạt 2.100 tỷ đồng. Doveco không chỉ thu mua nguyên liệu mà còn chủ động hỗ trợ kỹ thuật cho hơn 3.000 hộ dân trồng vùng nguyên liệu theo quy chuẩn, từ đó bảo đảm chất lượng đầu vào ổn định.

Trong ngành chăn nuôi và sữa, TH True Milk và Vinamilk giữ vai trò dẫn dắt tiêu chuẩn. TH True Milk là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam áp dụng công nghệ Israel vào chăn nuôi bò sữa. Với hơn 45.000 con bò và chuỗi trang trại trải dài ở Nghệ An, Thanh Hóa, Cao Bằng, doanh nghiệp này tạo ra gần 500 triệu lít sữa tươi/năm và xuất khẩu sang Trung Quốc, Nga, Singapore. Vinamilk – với hệ sinh thái gần 10 trang trại đạt chuẩn GlobalGAP – cũng đang xuất khẩu sữa sang 57 quốc gia, doanh thu xuất khẩu năm 2023 đạt 7.600 tỷ đồng.

Điểm chung của các doanh nghiệp lớn là khả năng điều phối cả chuỗi từ giống, vật tư, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Thông qua mô hình hợp tác – bao tiêu – truy xuất, họ không chỉ đảm bảo đầu ra cho nông dân mà còn nâng cấp chất lượng nông sản Việt Nam theo chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, vai trò của doanh nghiệp lớn không dừng lại ở nội lực. Họ đang tạo ra các “vùng ảnh hưởng” tích cực lan tỏa đến hàng nghìn hộ nông dân và doanh nghiệp nhỏ. Việc áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng cao, đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử, và tham gia sâu vào hệ sinh thái xuất khẩu là những dẫn chứng rõ nét cho xu hướng này.

Trong lúc nước ta đang đẩy mạnh chiến lược nông nghiệp bền vững và chuyển đổi số, sự hiện diện và dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn là yếu tố không thể thiếu. Đó là lực kéo quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, mở rộng thị trường và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô.

Doanh nghiệp lớn chính là đầu tàu, nhưng để cả đoàn tàu nông nghiệp chuyển động mạnh mẽ, cần sự phối hợp đồng bộ với chính sách, hạ tầng và sự tham gia tích cực của doanh nghiệp nhỏ và người nông dân.