Miền tây Xứ Nghệ: Nơi còn nhiều bản làng khát điện

Theo số liệu từ dự án “Cấp điện nông thôn từ điện lưới Quốc gia tỉnh Nghệ An”, hiện nay Nghệ An vẫn còn 153 thôn bản ở vùng núi rẻo cao chưa có điện lưới Quốc gia - đây là con số khá lớn. Trong đó, nhiều nhất là Kỳ Sơn 78 bản; kế đến Quỳ Châu 13 bản, Quế Phong 12 bản... 

Từ số liệu đó cho thấy huyện Kỳ Sơn vấn đề điện lưới là nhức nhối nhất. Là huyện miền núi nghèo nhất tỉnh Nghệ An, số hộ nghèo chiếm tỷ lệ cao (46,11%). Đặc biệt, các xã vùng sâu vùng xa có kết cấu hạ tầng yếu kém, hệ thống lưới điện chưa tới hết được các thôn bản. Hiện tại huyện Kỳ Sơn có 191 bản, tuy nhiên hệ thống cấp điện từ lưới điện Quốc gia chỉ mới cung cấp cho 98 bản. Trong năm 2020 có 08 bản được đầu tư dự án cấp điện nông thôn từ nguồn năng lượng tái tạo và có 07 bản xây dựng hệ thống cấp điện nông thôn từ nguồn năng lượng tái tạo, có 07 bản xây dựng hệ thống cấp điện từ điện lưới Quốc gia. 

Học sinh, con chữ và ánh đèn dầu

 Còn lại 78 bản chưa có điện. Đây là những bản rẻo cao, địa hình đồi núi hiểm trở, xa lưới điện Quốc gia, xa đường giao thông; dân cư ở rải rác, thưa thớt; 

 Không có điện khiến đời sống người dân ở 78 bản này hết sức khó khăn, các công cụ sản xuất có sử dụng năng lượng điện không thể ứng dụng vào sản xuất gây nên việc năng suất lao động thấp làm tăng tỷ lệ đói nghèo. Các phương tiện truyền thông, tivi, điện thoại… không có điện để sử dụng, nên người dân không thường xuyên cập nhật các chủ trương, chính sách của Nhà nước.

Tuy nhiên đây là huyện có vị trí địa chính trị hết sức quan trọng, bởi đồng bào DTTS chiếm đa số. Lại là huyện có biên giới giáp với nước bạn Lào. Việc phát triển KT- VH- XH ở đây có ý nghĩa lớn trong việc giữ vững an ninh biên giới, ổn định tình hình chính trị. 

Ánh sáng văn minh đến với bản xa.

Ông Nguyễn Hữu Minh, Chủ tịch UBND huyện Kỳ Sơn cho biết: “Huyện miền núi Kỳ Sơn có rất nhiều khó khăn trong điều kiện phát triển kinh tế, nên nguồn thu ngân sách huyện eo hẹp, do đó việc đầu tư hệ thống lưới điện đến thôn bản từ lưới điện Quốc gia không thể thực hiện được”.

Thực tế, việc giải phóng mặt bằng các huyện miền núi như Kỳ Sơn rất khó khăn, nhất đoạn qua rừng phòng hộ. Địa hình thi công chủ yếu đồi núi hiểm trở, bên sông bên núi nên dựng hệ thống cột điện ngoài hành lang an toàn giao thông gặp trở ngại lớn, có chỗ gần như bất khả kháng. Huyện rẻo cao lại thường xuyên bị mưa lũ, sạt lở, có những thời điểm phải ngừng thi công cả tháng trời. Nguồn vật liệu phụ tại địa phương không có sẵn phải vận chuyển từ nơi xa về gây khó khăn trong quá trình cung ứng vật liệu và tiến độ của công trình… Dẫn đến chi phí lắp đặt rất đắt, gấp nhiều lần so với bình quân chung nên cần vốn đầu tư rất lớn. 

Về phía Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là một doanh nghiệp lớn của Nhà nước, nhưng ở những nơi quá khó khăn như vậy, với bài toán lợi nhuận, hiệu quả kinh doanh thấp, thậm chí phải bù lỗ nhiều, có thể nói họ chưa thật sự mặn mà đầu tư. Thực tế cho thấy ở những huyện miền núi như Kỳ Sơn.  Việc bố trí người để ghi và thu tiền điện của người dân hàng tháng đã là một vấn đề. Đó là chưa nói đến vận hành, bảo trì, bảo dưỡng đường dây, trạm biến áp..

Trong khi đó, dự án đưa điện về thôn bản, phụ thuộc rất nhiều vào nguồn vốn trung hạn của nhà nước giai đoạn 2021-2025 bố trí, với 85% nguồn vốn Ngân sách Nhà nước và 15% nguồn vốn của EVN.  

Điện “cù” một đặc sản của miền tây Xứ Nghệ

Những nguyên nhân đó tạo ra hiện tượng “cái khó nó bó cái khôn”, lãnh đạo các cấp, các thời kỳ muốn mang “ánh sáng văn minh” đến với bản làng là rất khó. Không có điện lưới, bà con nơi đây không tiếp cận được với những chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước. Cũng như áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và kinh doanh. Bởi vậy mọi mặt trong cuộc sống nơi đây không phát triển được. Vô tình, việc không có điện tạo ra một vòng tuần hoàn trong nghèo đói. 

Trước tình hình ấy, UBND tỉnh Nghệ An vừa có văn bản trình Thủ tướng Chính phủ xem xét hỗ trợ từ nguồn ngân sách Trung ương (Ngoài phần ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương theo tiêu chí tính điểm) với tổng kinh phí 292 tỷ đồng để đầu tư xây dựng dự án: Cấp điện đến thôn bản từ lưới điện Quốc gia trên địa bàn huyện Kỳ Sơn.

Hi vọng, Chính phủ tiếp tục quan tâm giúp đỡ, tạo điều kiện hỗ trợ tỉnh Nghệ An, đặc biệt là Kỳ Sơn - huyện rẻo cao diện 30a, khó khăn nhất tỉnh Nghệ An, thuộc nhóm các huyện nghèo nhất cả nước, giúp đẩy nhanh việc đưa điện lưới Quốc gia về các bản còn lại trong thời gian sớm nhất; để những bản vắng, bản xa được sáng đèn, góp phần đẩy được cái đói, xóa được cái nghèo.