Rời ao tôm, dựng cơ nghiệp từ những lứa ốc

Rẽ ngang sau mười năm bén duyên ao tôm

Dưới cái nắng sớm của vùng sông nước Cần Thơ, anh Lê Vũ Huynh thoăn thoắt lội xuống vuông ao, tỉ mẩn kiểm tra từng chùm trứng ốc bươu đen đang chuyển sang màu xám tro, dấu hiệu sắp nở. Tiếng nước khua nhẹ hòa cùng tiếng lách tách của những mẻ ốc giống đang được đóng gói để kịp giao cho khách trong ngày. Nhìn cơ ngơi hiện tại, ít ai nghĩ rằng nơi đây từng là vuông đất mà anh Huynh phải đối mặt với sự phản đối kịch liệt từ gia đình khi quyết định dựng trại nuôi ốc. 

Anh Huynh lớn lên trong gia đình nông dân ở Sóc Trăng, nay thuộc thành phố Cần Thơ. Học hết lớp 12, anh theo nghề nuôi tôm ở quê vợ. Mười năm sau, ao tôm cho anh thu nhập tương đối ổn định, chút vốn liếng và hiểu biết về nước, về đáy ao, về cách chăm sóc vật nuôi. Một người đã đứng vững trong nghề như thế, lẽ ra chẳng có lý do gì để chuyển hướng.

Nhưng năm 2024 gia đình đột nhiên xảy ra biến cố nên anh đành phải rời quê vợ để trở về quê nhà, khi ấy anh vô tình bén duyên với ốc bươu đen của một người quen quê gốc Nghệ An vào miền Nam lập nghiệp. Anh đến tận nơi xem, cùng lúc một người dượng trong gia đình cũng bắt đầu nuôi thử. Những gì mắt thấy tai nghe khiến anh bắt đầu tính toán nghiêm túc; ốc bươu đen có tiềm năng, đầu ra tương đối ổn định.

Và vài tháng sau đó, mặc cho sự phản đối của ba, anh đem số tiền dành dụm xuống ao nuôi ốc. Không trường lớp, không giáo trình, kiến thức của anh đến từ việc tìm hiểu trên Internet, học hỏi người đi trước và rút kinh nghiệm qua từng ngày lội ao.

Bài học dưới đáy ao và ngã rẽ làm con giống

Vụ ốc đầu tiên diễn ra suôn sẻ, theo anh Huynh nhờ nền đất mới còn giàu khoáng chất. Nhưng đến vụ thứ hai, thử thách thực sự mới xuất hiện. Việc cải tạo ao ốc không đơn giản là “dọn cho sạch” mà đòi hỏi sự tỉ mỉ tuyệt đối trong từng công đoạn, từ vệ sinh đáy, phơi ao cho đến rải vôi quanh thành ao. Một bước làm sơ sài có thể ảnh hưởng đến môi trường sống của cả ao ốc. 

Lúc này, mười năm kinh nghiệm nuôi tôm tưởng như bỏ đi lại trở thành lợi thế vàng. Anh Huynh đặc biệt nhạy bén với chất lượng nước và nguy cơ phát sinh khí độc từ đáy ao. Anh chia sẻ: “Ốc bươu đen rất nhạy cảm với môi trường. Người nuôi phải hiểu rõ điều kiện thực tế của ao nhà mình, theo dõi sát sao từng biến động để xử lý cho phù hợp chứ không thể rập khuôn.”

Chính sau những vụ đầu vừa làm vừa rút kinh nghiệm, anh Huynh nhận ra một bài toán kinh tế mới. Nếu chỉ nuôi ốc thương phẩm, quy mô sẽ bị giới hạn bởi diện tích ao của gia đình. Trong một lần trò chuyện, câu nói gợi ý của anh Mong -  hàng xóm của anh Huynh: “Mày nuôi được thì sao không thử làm ốc giống để bà con quanh đây cùng nuôi, cùng cải thiện thu nhập?” đã khiến anh trăn trở mãi. Bắt đầu tự sự trăn trở, anh quyết định dồn sức chuyển hướng sang sản xuất con giống.

Từ đấy, anh tập trung nghiên cứu kỹ thuật cho ốc sinh sản, cách ấp trứng và ương dưỡng ốc con. Tại Trại ốc của anh, trứng ốc được thu hoạch và ấp theo quy trình nghiêm ngặt, chăm sóc đến khi con giống thực sự cứng cáp mới xuất bán. Để đảm bảo tỷ lệ sống cao, anh khuyến nghị người nuôi nên thả mật độ từ 100 - 120 con/m² tùy vào điều kiện từng ao, kèm theo hướng dẫn chi tiết cách xử lý ao và theo dõi nước.

Bán con giống, tặng kèm... sự tận tâm

Anh Huynh nói lợi nhuận ban đầu chưa phải điều anh đặt lên hàng đầu. Anh muốn giữ chất lượng con giống và niềm tin của khách hàng. “Hữu xạ tự nhiên hương” là quan niệm anh theo đuổi. Sản phẩm tốt, cách làm có trách nhiệm rồi sẽ tạo nên uy tín lâu dài. 

Sự tận tâm của Huynh được đo bằng những chuyến đi nối dài từ sáng sớm đến tối muộn, bằng cả những lần lặn lội hàng trăm cây số để khảo sát nguồn nước, tư vấn thiết kế ao nuôi cho bà con. Nhìn chồng miệt mài với công việc, chị Ái Như - vợ anh kể với sự tự hào: “Anh đi làm từ sáng đến tối mịt, có hôm lặn lội đi xa cả trăm cây số chỉ để khảo sát nguồn nước, thiết kế ao nuôi cho người ta chứ không chỉ bán con giống rồi thôi. Nhìn anh vất vả lội bùn đất, nhưng thấy bà con nuôi đạt, anh lại vui như ao nhà mình trúng vụ.”

Người cũng có thể kể về điều đó là anh Võ Văn Kha, một nông dân trẻ quê ở Long Mỹ Hậu Giang trước đây. Anh Kha biết đến Trại ốc Huynh Lê qua một bài đăng trên TikTok rồi nảy ý mua giống về nuôi thử. Từ một lần tìm hiểu mô hình mới trên mạng xã hội, anh dần trở thành khách hàng gắn bó.

Theo anh Kha, điều giữ chân anh là sự nhiệt tình, chu đáo của Huynh trong hướng dẫn và hỗ trợ kỹ thuật.

“Huynh không bán giống rồi mặc cho nông dân tự xoay sở. Khi khách gặp sự cố, Huynh nó vẫn ở đó, sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm để người nuôi như tôi yên tâm. Đến nay, nuôi ốc đã mang lại cho tôi nguồn thu nhập khá.” - Anh Kha chia sẻ.

Hiện tại, khách hàng của anh Huynh chủ yếu là người nuôi ốc ở các tỉnh miền Tây. Ngoài giống, anh hướng dẫn tận tình từ thiết kế ao, cải tạo ao, xử lý nước đến phòng ngừa rủi ro - tất cả đều mang đậm dấu ấn kỹ thuật của nghề nuôi tôm. Trại ốc của anh còn áp dụng chính sách tặng thêm 10% số lượng con giống trước khi thả và bảo hành trong vòng 7 ngày đầu.

Đặc biệt, anh đang nỗ lực kết nối đầu ra cho những hộ có nhu cầu bán ốc thương phẩm thông qua hợp đồng bao tiêu theo giá thị trường để bà con không bị thiệt thòi, trong khi vẫn được chủ động chọn cách tiêu thụ phù hợp. Từ con giống, kỹ thuật nuôi cho đến bao tiêu đầu ra, anh Huynh đang từng bước nối dần các khâu thành một chuỗi liên kết vững chắc.

Khát vọng vươn xa của chàng nông dân trẻ

Dù mô hình đang vận hành tốt, anh Huynh vẫn thẳng thắn thừa nhận chặng đường phía trước không dễ dàng. Khi quy mô tăng lên, điều anh lo nhất là dịch bệnh và lây nhiễm chéo giữa các ao nếu nguồn nước chưa được xử lý kỹ hoặc ao chuẩn bị chưa tới. Do đó, anh luôn nhắc đi nhắc lại với người nuôi ba việc cốt lõi: chuẩn bị ao, xử lý nước và theo dõi môi trường.

Về sự cạnh tranh trên thị trường, ông chủ trẻ bảo không quá lo lắng vì chất lượng con giống và sự tận tâm với khách mới là thứ quyết định thành bại. Trong vòng 3 đến 5 năm tới, mục tiêu của anh là mở rộng mạng lưới cung cấp giống khắp miền Tây và các địa phương lân cận. Đặc biệt, ngay từ đầu năm 2027, anh dự kiến sẽ đưa con giống ra thị trường miền Bắc nếu các điều kiện vận chuyển được hoàn thiện.

Hơn hết khi được hỏi về lời khuyên dành cho những bạn trẻ đang tính khởi nghiệp từ nông nghiệp, chàng thanh niên sinh năm 1995 đáp giản dị: “Muốn làm cứ làm thôi. Đừng tin vào những ý kiến bàn lùi bên ngoài.” Anh khẳng định anh sẽ luôn sẵn sàng mở rộng cửa để đồng hành cùng những người trẻ muốn tìm hiểu và gắn bó với nghề nuôi ốc.

Từ những lứa ốc đầu tiên đến dự định ra thị trường miền Bắc, Lê Vũ Huynh đang từng bước dựng cơ nghiệp của riêng mình. Còn để con ốc thực sự trở thành sinh kế bền vững cho nhiều hộ nông dân, chặng đường phía trước vẫn cần được bồi đắp bằng chất lượng con giống, kiến thức kỹ thuật và những kết quả thực tế qua từng vụ nuôi.