Chuyển đổi số ở Ngọc Thiện: Để người dân không phải đi xa làm thủ tục

Từ những thao tác còn bỡ ngỡ đến thay đổi thói quen

Trong chuyến tìm hiểu thực tế tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Ngọc Thiện (Bắc Ninh), câu chuyện chuyển đổi số được nhìn nhận từ những điều rất gần gũi: một người dân chưa nhớ mật khẩu tài khoản định danh điện tử, một bộ hồ sơ cần hướng dẫn từng bước hay những thao tác tưởng chừng đơn giản trên điện thoại thông minh nhưng lại không dễ dàng đối với người dân.

Đó cũng là những khó khăn mà ông Nguyễn Quang Tám, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Ngọc Thiện, chia sẻ khi trao đổi với phóng viên về quá trình triển khai chuyển đổi số tại địa phương. Theo ông Tám:  Trở ngại ban đầu không chỉ nằm ở trang thiết bị hay hạ tầng công nghệ, mà còn ở nhận thức và kỹ năng sử dụng dịch vụ công trực tuyến của một bộ phận người dân. Nhiều người đã quen với việc trực tiếp đến cơ quan hành chính để được hướng dẫn, giải quyết công việc. Khi chuyển sang môi trường điện tử, họ còn lúng túng, thậm chí không nhớ mật khẩu tài khoản VNeID của mình.

Với những trường hợp như vậy, cán bộ Trung tâm phải vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa trực tiếp hướng dẫn người dân tiếp cận các thao tác trên hệ thống. Để khắc phục, Trung tâm đã bố trí các hướng dẫn cụ thể theo từng bước đối với những thủ tục thường gặp, trong đó có đăng ký khai sinh. Người dân có thể tham khảo hướng dẫn, sử dụng thiết bị tại khu vực hỗ trợ và trao đổi với cán bộ khi gặp vướng mắc. Cách làm này giúp những người đã có kỹ năng công nghệ có thể chủ động thực hiện thủ tục, đồng thời tạo điều kiện để người chưa quen được hướng dẫn trực tiếp.

Ông Nguyễn Quang Tám cho biết, do nhân lực còn hạn chế, Trung tâm chưa có đội ngũ riêng chuyên làm nhiệm vụ hướng dẫn. Cán bộ phải kết hợp giải quyết hồ sơ với hỗ trợ người dân. Vì vậy, việc chuẩn bị tài liệu hướng dẫn và bố trí thiết bị hỗ trợ là giải pháp thiết thực nhằm giảm áp lực công việc, đồng thời nâng cao khả năng tự thực hiện thủ tục của người dân. Điều đáng chú ý qua cuộc trao đổi là quan điểm chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc đưa thủ tục hành chính lên môi trường mạng. Quan trọng hơn, người dân phải hiểu, biết sử dụng và nhận thấy lợi ích thực tế của phương thức mới.

Từ nhận thức đó, địa phương đã tổ chức các hội nghị tuyên truyền, tập huấn cho đội ngũ cán bộ cơ sở, hướng dẫn thực hiện dịch vụ công trực tuyến, đồng thời phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng. Tại xã Ngọc thiện, công tác tuyên truyền được triển khai từ cán bộ thôn, các tổ chức ở cơ sở, sau đó lan tỏa đến người dân. Khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục, người dân có thể tìm đến các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng để được hỗ trợ.

Cùng với đó, phong trào Bình dân học vụ số được đẩy mạnh, hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích điện tử, tích hợp giấy tờ, tiếp cận sổ sức khỏe điện tử, các ứng dụng liên quan đến bảo hiểm, an sinh xã hội và những dịch vụ thiết yếu khác.

Tuy nhiên, ông Tám cũng nhìn nhận việc thay đổi thói quen không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Một bộ phận người dân còn bận công việc sản xuất, lao động, chưa dành nhiều thời gian tìm hiểu các ứng dụng số. Trong khi đó, người cao tuổi thường gặp nhiều khó khăn hơn so với lớp trẻ khi tiếp cận công nghệ. Thực tế ấy đặt ra yêu cầu chuyển đổi số phải được triển khai kiên trì, phù hợp với từng nhóm đối tượng, thay vì chỉ chú trọng số lượng tài khoản hay phần mềm được cài đặt.

Đưa dịch vụ công về thôn, hướng tới chính quyền phục vụ

Một trong những điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số ở Ngọc Thiện là việc xây dựng các thôn chuyển đổi số, đưa điều kiện tiếp cận dịch vụ công đến gần người dân hơn. Theo ông Nguyễn Quang Tám:  Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại các thôn, toàn xã hiện có 25 thôn. Trong đó, 6 thôn đã được trang bị thiết bị phục vụ chuyển đổi số, gồm máy tính, màn hình, máy in và các phương tiện hỗ trợ cần thiết.

Cùng với việc đầu tư thiết bị, địa phương tổ chức tập huấn cho thành viên các tổ công nghệ số cộng đồng, giúp lực lượng này có thể trực tiếp hướng dẫn người dân thực hiện những thao tác cơ bản trên môi trường điện tử. Điều đó có ý nghĩa đặc biệt đối với những người không thường xuyên sử dụng công nghệ hoặc gặp khó khăn trong việc đi lại. Thay vì phải đến trụ sở xã để hỏi cách thực hiện một thủ tục, người dân có thể tìm đến điểm hỗ trợ ngay tại thôn. Mục tiêu của mô hình không chỉ là hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, mà còn giúp cán bộ cơ sở ứng dụng công nghệ vào công việc hằng ngày, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân.

Trên cơ sở kết quả triển khai tại 6 thôn, Trung tâm dự kiến tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục đầu tư trang thiết bị cho 19 thôn còn lại trong năm 2027, từng bước mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến trên toàn xã. Đây là định hướng đáng chú ý bởi chuyển đổi số ở nông thôn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi khoảng cách về kỹ năng và điều kiện tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư được thu hẹp.

Cùng với việc hỗ trợ thực hiện thủ tục trực tuyến, Trung tâm Phục vụ hành chính công còn tạo điều kiện để người dân lựa chọn hình thức nhận kết quả phù hợp, gồm nhận trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính theo nhu cầu.

Trao đổi về định hướng chuyển đổi số của địa phương, ông Nguyễn Văn Tuyển, Chủ tịch UBND xã Ngọc Thiện, cho biết xã tập trung vào ba lĩnh vực: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Trong đó, chính quyền số được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và chất lượng giải quyết thủ tục hành chính. Đối với xã hội số, địa phương đã ghi nhận những chuyển biến tích cực trong nhận thức, thói quen sử dụng công nghệ của người dân, dù vẫn còn không ít khó khăn.

Theo ông Tuyển, địa phương cũng quan tâm nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các giải pháp trợ lý ảo, thiết bị hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính và hệ thống truyền thanh thông minh, hướng tới nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân.

Trong lĩnh vực bảo đảm an ninh trật tự, xã đang đặt ra nhiệm vụ xây dựng hệ thống camera AI giám sát tại các vị trí cần thiết. Theo dự thảo báo cáo xây dựng nông thôn mới, đây cũng là một trong những chỉ tiêu địa phương cần tiếp tục hoàn thiện.

Tuy nhiên, chuyển đổi số vẫn phải đối mặt với những thách thức về nguồn lực đầu tư, trình độ công nghệ của người dân và năng lực triển khai tại cơ sở.

Theo Kế hoạch số 133/KH-UBND, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã được giao trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ minh chứng liên quan đến cải cách hành chính, kỷ luật, kỷ cương và giải quyết thủ tục hành chính đúng quy định. Điều này cho thấy chuyển đổi số đang được gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền.

Từ những thay đổi nhỏ trong cách giải quyết một bộ hồ sơ, Ngọc Thiện đang từng bước hướng tới mục tiêu lớn hơn: Xây dựng chính quyền hiện đại, gần dân và phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.