Câu hỏi: Doanh nghiệp cần thực hiện những thủ tục gì khi chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế?

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định việc cắt giảm lao động có thuộc trường hợp thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế theo quy định của Bộ luật Lao động hay không. Nếu việc tái cơ cấu ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người lao động, doanh nghiệp phải xây dựng Phương án sử dụng lao động theo Điều 44 Bộ luật Lao động 2019.

Trong quá trình xây dựng phương án, doanh nghiệp phải trao đổi ý kiến với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có) và thông báo công khai phương án cho người lao động trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được thông qua.

Trường hợp sau khi thực hiện Phương án sử dụng lao động mà vẫn không thể bố trí việc làm, doanh nghiệp mới được chấm dứt hợp đồng lao động. Khi đó, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản trước ít nhất 30 ngày cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và người lao động trước khi thực hiện việc cho thôi việc.

Sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, doanh nghiệp có trách nhiệm thanh toán đầy đủ tiền lương và các quyền lợi còn lại của người lao động, chi trả trợ cấp mất việc làm (nếu đủ điều kiện), đồng thời hoàn tất thủ tục xác nhận quá trình tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại các giấy tờ đã giữ của người lao động. Theo Điều 48 Bộ luật Lao động 2019, các khoản này phải được thanh toán trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động; riêng trường hợp cắt giảm lao động do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế thì thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp chỉ ban hành quyết định tái cơ cấu hoặc quyết định chấm dứt hợp đồng lao động mà chưa xây dựng Phương án sử dụng lao động, chưa tham vấn tổ chức đại diện người lao động hoặc chưa thực hiện nghĩa vụ thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đây là những sai sót phổ biến có thể khiến việc chấm dứt hợp đồng lao động bị xác định là trái pháp luật và phát sinh nghĩa vụ bồi thường.